استاندارد ISPM 15 چیست و چرا در صادرات اهمیت دارد؟
گاهی تمام مراحل صادرات بهدرستی انجام شده است؛ کالا سالم است، اسناد تکمیل شده و حمل نیز رزرو شده، اما چند پالت چوبی نامناسب میتواند برای محموله مشکل قرنطینهای ایجاد کند.
علت آن است که چوب خام میتواند حامل برخی آفات باشد و جابهجایی آن میان کشورها احتمال انتقال آفات گیاهی را افزایش دهد. به همین دلیل کنوانسیون بینالمللی حفظ نباتات یا IPPC استاندارد ISPM 15 را برای کنترل مواد بستهبندی چوبی مورد استفاده در تجارت بینالمللی تدوین کرده است.
ISPM 15 شامل چه چیزهایی میشود؟
ISPM 15 به Wood Packaging Material یا مواد بستهبندی چوبی ساختهشده از چوب خام میپردازد.
پالتهای چوبی، Crate، جعبه، برخی پایهها و Dunnageهای چوبی میتوانند در دامنه این مقررات قرار بگیرند.
در مقابل، موادی که طی فرایند صنعتی به اندازه کافی فرآوری شدهاند، مانند برخی انواع تختهلایه، از دامنه اصلی استاندارد مستثنی هستند؛ زیرا ریسک آفات مرتبط با چوب خام در آنها به میزان قابل توجهی کاهش یافته است.
هدف ISPM 15 چیست؟
هدف استاندارد ایجاد مانع برای تجارت نیست؛ برعکس، یک زبان مشترک بین کشورها ایجاد میکند.
وقتی بستهبندی چوبی با روش مورد تأیید تیمار شده و علامت استاندارد را دارد، مقامات قرنطینهای کشور مقصد میتوانند سریعتر تشخیص دهند که بستهبندی طبق چارچوب شناختهشده بینالمللی آماده شده است.
ISPM 15 علاوه بر کاهش ریسک گسترش آفات، تجارت را نیز تسهیل میکند؛ زیرا علامت شناختهشده آن میتواند جایگزین نیاز به برخی مدارک مجزای مربوط به خود بستهبندی چوبی شود.
مهر ISPM 15 چه مفهومی دارد؟
علامت ISPM 15 نشان میدهد که بستهبندی چوبی توسط واحد مجاز و با استفاده از یکی از روشهای مورد تأیید استاندارد تیمار شده است.
این علامت معمولاً اطلاعاتی برای شناسایی کشور و واحد مجاز و نوع Treatment ارائه میکند. بنابراین صرف زدن یک مهر با عبارت ISPM 15 روی پالت کافی نیست؛ علامت باید در چارچوب سیستم تأییدشده کشور صادرکننده استفاده شود.
وضعیت ISPM 15 در ایران
سازمان حفظ نباتات ایران نیز در بخش مقررات قرنطینه و بهداشت گیاهی به استاندارد شماره ۱۵ و ضوابط مواد بستهبندی چوبی در تجارت بینالمللی پرداخته و برای واحدهای فعال در حوزه ضدعفونی و اجرای این استاندارد، دستورالعمل و فرایندهای مربوط به کد ISPM 15 دارد.
در نتیجه صادرکننده بهتر است پالت و بستهبندی چوبی را از مجموعهای تهیه کند که الزامات جاری سازمان حفظ نباتات را رعایت میکند و امکان ارائه مستندات مورد نیاز را دارد.
آیا هر پالت چوبی برای صادرات مناسب است؟
خیر. یک پالت ممکن است از نظر تحمل وزن کاملاً مناسب باشد اما از منظر قرنطینهای شرایط لازم مقصد را نداشته باشد.
به همین دلیل، هنگام خرید پالت برای محموله صادراتی نباید تنها ابعاد، قیمت و مقاومت مکانیکی بررسی شود. نوع چوب، وضعیت تیمار، علامتگذاری و الزامات کشور مقصد نیز اهمیت دارند.
اگر پالت استاندارد نباشد چه اتفاقی میافتد؟
نوع اقدام به مقررات کشور مقصد و نتیجه بازرسی بستگی دارد، اما عدم انطباق میتواند باعث بازرسی بیشتر و اقدامات قرنطینهای شود.
برای یک صادرکننده، همین توقف میتواند به معنی هزینه بیشتر، تأخیر در تحویل و پیچیدهتر شدن زنجیره تأمین باشد.
آیا بستهبندی چوبی دستدوم قابل استفاده است؟
استفاده مجدد لزوماً ممنوع نیست، اما وضعیت بستهبندی باید دقیق بررسی شود. تعمیر، Remanufacturing یا تغییر بخشهایی از بستهبندی میتواند روی وضعیت انطباق آن اثر بگذارد.
بنابراین در صادرات، تشخیص اعتبار یک پالت دستدوم صرفاً از ظاهر آن امکانپذیر نیست.
صادرکنندگان چه کاری انجام دهند؟
- پیش از بستهبندی نهایی، مقررات کشور مقصد برای همان نوع کالا را بررسی کنند.
- انطباق پالت یا جعبه چوبی با ISPM 15 و مقررات ملی را کنترل کنند.
- تصاویر واضح از علائم پالت و مدارک خرید یا Treatment را تا پایان فرایند حمل نگه دارند.
- برای کالاهایی که از چند کشور عبور میکنند، الزامات مسیر ترانزیت را نیز در نظر بگیرند.
همچنین هماهنگی بستهبندی با شیوه بارچینی و مهاربندی کانتینر میتواند ریسک آسیب یا توقف محموله را کاهش دهد.
جمعبندی
ISPM 15 یک موضوع فرعی در بستهبندی نیست؛ برای بسیاری از محمولههای صادراتی میتواند یکی از عوامل مهم در عبور بدون مشکل از کنترلهای قرنطینهای باشد.
استفاده از بستهبندی چوبی مناسب، همکاری با تأمینکننده مجاز و بررسی مقررات مقصد قبل از بارگیری، بسیار سادهتر و کمهزینهتر از حل مشکل پس از رسیدن محموله به مقصد است.
سوالات متداول
آیا همه پالتهای صادراتی باید ISPM 15 داشته باشند؟
خیر؛ موضوع به جنس بستهبندی و الزامات مقصد مربوط است. مواد چوبی کاملاً فرآوریشده میتوانند از دامنه استاندارد مستثنی باشند.
آیا مهر معمولی شرکت سازنده پالت کافی است؟
خیر. علامت ISPM 15 باید در چارچوب سیستم مجاز مربوط اعمال شده باشد.
مرجع ISPM 15 در ایران چیست؟
موضوعات قرنطینه گیاهی و اجرای ISPM 15 در حوزه سازمان حفظ نباتات کشور قرار دارد.
منابع اصلی: IPPC/FAO و سازمان حفظ نباتات ایران.
© کلیه حقوق مادی و معنوی این مطلب برای آریا امواج ساحل لیان محفوظ است.
